Patroni roku 2026

Każdego roku Sejm Rzeczypospolitej Polskiej wybiera patronów roku. To forma wyróżnienia osób, wydarzeń i instytucji, które mają szczególne znaczenie dla naszej historii, kultury i społeczności. Patronami roku 2026 zostali:

• Józef Maksymilian Ossoliński

Sejm RP uhonorował Józefa Maksymiliana Ossolińskiego – twórcę Ossolineum i wybitnego mecenasa polskiej kultury i nauki w 200. rocznicę jego śmierci. Józef Maksymilian Ossoliński swoje życie poświęcił polskiej kulturze i nauce, był bibliofilem, powieściopisarzem, poetą, badaczem literatury, tłumaczem, leksykografem, historykiem, prekursorem badań nad słowiańszczyzną i politykiem. Tworzył prywatną bibliotekę, w której gromadził przede wszystkim polonika – piśmiennictwo polskie i dotyczące Polski. Józef Ossoliński zmarł 17 marca 1826 roku w Wiedniu, a dzieło jego życia – Ossolineum, stało się jednym z najważniejszych ośrodków polskiej kultury i nauki.

• Ignacy Daszyński

W związku z przypadającą w bieżącym roku 160. rocznicą urodzin oraz 90. rocznicą śmierci Sejm RP upamiętnił Ignacego Daszyńskiego – premiera, marszałka Sejmu i jednego z Ojców Niepodległości. W uchwale zaznaczono, iż „Ignacy Daszyński przez 50 lat był zaangażowany w działalność publiczną na rzecz obrony praw jednostki – najpierw na forum parlamentu monarchii austro-węgierskiej, a po odzyskaniu przez Polskę niepodległości w 1918 r. w Sejmie II RP. Jego aktywność publiczna była skierowana na rozwój demokracji parlamentarnej oraz odrodzenie państwa polskiego. Był współtwórcą i przywódcą Polskiej Partii Socjalno-Demokratycznej Galicji i Śląska Cieszyńskiego. Jako marszałek Sejmu był obrońcą demokracji parlamentarnej, przeciwnikiem imperializmu rosyjskiego i bolszewickiego, zwolennikiem wolności prasy, obrońcą praw mniejszości etnicznych i narodowościowych, orędownikiem edukacji obywatelskiej”.

• Józef Czapski

W 2026 roku przypada 130. rocznica urodzin Józefa Czapskiego – „artysty, wielkiego Polaka i Europejczyka. Józef Czapski był wybitnym malarzem, jednym z czołowych przedstawicieli środowiska kapistów, które odegrało kluczową rolę w polskiej sztuce dwudziestolecia międzywojennego. Był także pisarzem, autorem esejów o sztuce i literaturze oraz unikalnych dzienników. Jako uczestnik wojny polsko-bolszewickiej został odznaczony Orderem Virtuti Militari” - czytamy w uchwale. Był świadkiem zbrodni katyńskiej, a po zwolnieniu w 1941 roku – oficerem armii gen. Władysława Andersa. W swojej książce „Na nieludzkiej ziemi” przedstawił wstrząsający obraz Związku Sowieckiego w czasie II wojny światowej. Po wojnie jako emigrant, współtworzył z Jerzym Giedroyciem paryską „Kulturę”. Był jednym z prekursorów pojednania polsko-ukraińskiego i idei zjednoczonej Europy.

• Sergiusz Piasecki

W uznaniu dla dorobku pisarskiego Sergiusza Piaseckiego, jego postawy patriotycznej i walki o polską wolność Sejm RP ustanowił rok 2026 Rokiem Sergiusza Piaseckiego.

„Sergiusz Piasecki — weteran wojny polsko-bolszewickiej, as polskiego wywiadu, ale i przemytnik, awanturnik, więzień. Wybitny pisarz, patriota, który nauczył się posługiwać literacką polszczyzną w wieku dorosłym, gdy odbywał wyrok za napad z bronią w ręku. W czasie II wojny światowej żołnierz Armii Krajowej, szef komórki wykonującej na zdrajcach wyroki Polski podziemnej. Po wojnie emigracyjny antykomunistyczny pisarz objęty całkowitym zakazem druku przez cenzurę w PRL. Jeden z najwybitniejszych twórców polskiej literatury XX wieku” - podkreślono w uzasadnieniu. Przestrzegał przed „zimnym, krwiożerczym, wyrachowanym gadem rosyjskiego imperializmu i był stanowczym krytykiem twórców, którzy zdecydowali się na współpracę z komunistycznym państwem” - napisano w uchwale Sejmu.

• Stanisław Staszic

W 2026 roku przypada 200. rocznica śmierci Stanisława Staszica. „Stanisław Staszic - polski działacz oświeceniowy, pionier spółdzielczości, pisarz polityczny i publicysta, filozof i tłumacz, przyrodnik: geograf i geolog, ksiądz katolicki, członek Izby Edukacyjnej Księstwa Warszawskiego, minister stanu Księstwa Warszawskiego, minister stanu Królestwa Polskiego – bez wątpienia należy do grona najwybitniejszych przedstawicieli polskiego oświecenia” podkreślili posłowie. Odbywał podróże badawcze i prowadził badania geologiczne, jako pierwszy znany Polak zajął się naukowym badaniem Tatr. Za osiągnięcia w dziedzinie nauk o ziemi otrzymał tytuł ojca geologii polskiej. W Królestwie Kongresowym współorganizował instytucje edukacyjne i przemysłowe, modernizował górnictwo i hutnictwo. Jako właściciel ziemski tworzył pionierskie spółdzielnie rolnicze, znosił pańszczyznę. Swój majątek przeznaczył na cele społeczne.

• Mieczysław Fogg

W 125. rocznicę urodzin, „w uznaniu dla dorobku artystycznego tego wybitnego pieśniarza, jego zasług dla promocji kultury polskiej na całym świecie, a także jego patriotyzmu i postawy, jaką prezentował w czasie wojny polsko-bolszewickiej, niemieckiej okupacji z okresu II wojny światowej i Powstania Warszawskiego” posłowie ustanowili rok 2026 Rokiem Mieczysława Fogga. Artysta sprzedał ponad 25 milionów płyt, dał kilkadziesiąt tysięcy koncertów w Polsce i za granicą, jego repertuar liczył ponad 2 tysiące utworów. Fogg był ambasadorem kultury polskiej na świecie i jednym z najbardziej rozpoznawalnych jej przedstawicieli. Uhonorowany Złotym Krzyżem Zasługi z Mieczami, wyróżniony Medalem Sprawiedliwy wśród Narodów Świata, odznaczony m.in. Krzyżem Komandorskim z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski.

• Polskie Radio

Sejm Rzeczypospolitej Polskiej w setną rocznicę rozpoczęcia regularnego nadawania programu ustanowił rok 2026 Rokiem Polskiego Radia. „W niedzielę 18 kwietnia 1926 roku o godzinie 17 historyczne słowa spikerki Janiny Sztompkówny: „Halo, halo, Polskie Radio. Fala 480 metrów” poprzedziły pierwszą oficjalną audycję, w której zaprezentowano muzykę Fryderyka Chopina, a Spółka Polskie Radio rozpoczęła regularną działalność programową. „Przez sto lat Polskie Radio było świadkiem zdarzeń, medium reagującym na bieżące wydarzenia. Informowało, bawiło, odegrało niezwykle istotną rolę w edukowaniu, wychowywaniu i kształtowaniu gustów wielu pokoleń” podkreślono w uchwale Sejmu.

• Polska Kolej

24 września 2026 roku przypadnie 100. rocznica podpisania przez prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej Ignacego Mościckiego rozporządzenia powołującego do życia przedsiębiorstwo Polskie Koleje Państwowe. Posłowie docenili „ogromny wkład Polskich Kolei Państwowych oraz ich pracowników – zarówno dawnych, jak i obecnych – w budowę i umacnianie polskiej państwowości, kształtowanie etosu służby Polsce, a także w pracę na rzecz rozwoju nowoczesnego transportu publicznego”.

• Profilaktyka Zdrowotna

Sejm RP ustanowił rok 2026 Rokiem Profilaktyki Zdrowotnej. Posłowie podkreślili znaczenie profilaktyki w przeciwdziałaniu chorobom cywilizacyjnym, takim jak choroby serca, nowotwory, cukrzyca czy depresja. Celem jest wzmocnienie działań prewencyjnych, promocja zdrowego stylu życia oraz badań profilaktycznych wśród wszystkich grup społecznych – dzieci i młodzieży, dorosłych oraz seniorów.

Opracowano na podstawie: https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/ (dostęp 07.01.2026r.)